The Battle of Maldon (Text)
Old English Reading 1
Appendix · Texts · The Battle of Maldon
📜 The Battle of Maldon
The Old English only, with no gloss or translation. Read in Old English Reading 1, Chapter 10. Download as a .txt file.
The text
1[...] brocen wurde;
hēt þā hyssa hwæne · hors forlǣtan,
feorr āfȳsan, · and forð gangan,
hicgan tō handum, · and tō hige gōdum.
5Þā þæt Offan mǣg · ǣrest onfunde,
þæt sē eorl nolde · yrhðo geþolian:
hē lēt him þā of handon · lēofne flēogan
hafoc wið þæs holtes, · and tō þǣre hilde stōp:
be þām man mihte oncnāwan · þæt sē cniht nolde
10wācian æt þām wīge, · þā hē tō wǣpnum fēng.
Ēac him wolde Ēadrīc · his ealdre gelǣstan,
frēan tō gefeohte; · ongan þā forð beran
gār tō gūþe: · hē hæfde gōd geþanc,
þā hwīle þe hē mid handum · healdan mihte
15bord and brād swurd; · bēot hē gelǣste,
þā hē ætforan his frēan · feohtan sceolde.
Ðā þǣr Byrhtnōð ongan · beornas trymian,
rād and rǣdde, · rincum tǣhte
hū hī sceoldon standan · and þone stede healdan,
20and bæd þæt hyra randas · rihte hēoldon
fæste mid folman, · and ne forhtedon nā.
Þā hē hæfde þæt folc · fægere getrymmed,
hē lihte þā mid lēodon · þǣr him lēofost wæs,
þǣr hē his heorðwerod · holdost wiste.
25Þā stōd on stæðe, · stīðlīce clypode
wīcinga ār, · wordum mǣlde,
sē on bēot ābēad · brimlīþendra
ǣrende tō þām eorle, · þǣr hē on ōfre stōd:
'Me sendon tō þē · sǣmen snelle;
30hēton ðē secgan · þæt þū mōst sendan raðe
bēagas wið gebeorge; · and ēow betere is
þæt gē þisne gārrǣs · mid gafole forgyldon,
þonne wē swā hearde · hilde dǣlon.
Ne þurfe wē ūs spillan, · if gē spedaþ tō þām:
35wē willað wið þām golde · grið fæstnian.
Gyf þū þat gerǣdest, · þe hēr rīcost eart,
þæt þū þīne lēoda · lȳsan wille,
syllan sǣmannum · on hyra sylfra dōm
feoh wið frēode, · and niman frið æt ūs,
40wē willaþ mid þām sceattum · ūs tō scype gangan,
on flot fēran, · and ēow frīþes healdan.'
Byrhtnōð maþelode, · bord hafenode,
wand wācne æsc, · wordum mǣlde,
yrre and anrǣd · āgeaf him andsware:
45'Gehȳrst þū, sǣlida, · hwæt þis folc segeð?
hī willað ēow tō gafole · gāras syllan,
ǣttrynne ord · and ealde swurd,
þā heregeatu · þe ēow æt hilde ne dēah.
Brimmanna boda, · ābēod eft ongēan,
50sege þīnum lēodum · miccle lāþre spell,
þæt hēr stynt unforcuð · eorl mid his werode,
þe wile gealgean · ēþel þysne,
Æþelrēdes eard, · ealdres mīnes,
folc and foldan; · feallan sceolon
55hǣþene æt hilde. · Tō hēanlīc mē þinceð
þæt gē mid ūrum sceattum · tō scype gangon
unbefohtene, · nū gē þus feor hider
on ūrne eard · in becōmon.
Ne sceole gē swā sōfte · sinc gegangan;
60ūs sceal ord and ecg · ǣr geseman,
grim gūðplega, · ǣr wē gofol syllon.'
Hēt þā bord beran, · beornas gangan,
þæt hī on þām ēasteðe · ealle stōdon.
Ne mihte þǣr for wætere · werod tō þām ōðrum;
65þǣr cōm flōwende · flōd æfter ebban,
lucon lagustrēamas; · tō lang hit him þūhte,
hwænne hī tōgædere · gāras bēron.
Hī þǣr Pantan strēam · mid prasse bestōdon,
Ēastseaxena ord · and sē æschere;
70ne mihte hyra ǣnig · ōðrum derian,
būton hwā þurh flānes flyht · fyl genāme.
Sē flōd ūt gewāt; · þā flotan stōdon gearowe,
wīcinga fela, · wīges georne.
Hēt þā hæleða hlēo · healdan þā bricge
75wigan wīgheardne, · sē wæs hāten Wulfstān,
cāfne mid his cynne, · þæt wæs Cēolan sunu,
þe ðone forman man · mid his francan ofscēat
þe þǣr baldlīcost · on þā bricge stop.
Þǣr stōdon mid Wulfstāne · wigan unforhte,
80Ælfere and Maccus, · mōdige twēgen,
þā noldon æt þām forda · flēam gewyrcan,
ac hī fæstlīce · wið ðā fȳnd weredon,
þā hwīle þe hī wǣpna · wealdan mōston.
Þā hī þæt ongēaton · and georne gesāwon
85þæt hī þǣr bricgweardas · bitere fundon,
ongunnon lytegian þā · lāðe gystas,
bǣdon þæt hī ūpgang · āgan mōston,
ofer þone ford faran, · feþan lǣdan.
Ðā sē eorl ongan · for his ofermōde
90ālȳfan landes tō fela · lāþere ðēode.
Ongan ceallian þā · ofer cald wæter
Byrhtelmes bearn · (beornas gehlyston):
'Nū ēow is gerȳmed, · gāð ricene tō ūs,
guman tō gūþe; · God āna wāt
95hwā þǣre wælstōwe · wealdan mōte.'
Wōdon þā wælwulfas · (for wætere ne murnon),
wīcinga werod, · west ofer Pantan,
ofer scīr wæter · scyldas wǣgon,
lidmen tō lande · linde bǣron.
100Þǣr ongēan gramum · gearowe stōdon
Byrhtnōð mid beornum; · hē mid bordum hēt
wyrcan þone wīhagan, · and þæt werod healdan
fæste wið fēondum. · Þā wæs feohte nēh,
tīr æt getohte; · wæs sēo tīd cumen
105þæt þǣr fǣge men · feallan sceoldon.
Þǣr wearð hrēam āhafen, · hremmas wundon,
earn ǣses georn; · wæs on eorþan cyrm.
Hī lēton þā of folman · fēolhearde speru,
gegrundene · gāras flēogan;
110bogan wǣron bysige, · bord ord onfēng.
biter wæs sē beadurǣs, · beornas fēollon
on gehwæðere hand, · hyssas lāgon.
Wund wearð Wulfmǣr, · wælræste gecēas,
Byrhtnōðes mǣg; · hē mid billum wearð,
115his swuster sunu, · swīðe forhēawen.
Þǣr wearð wīcingum · wiþerlean āgyfen:
gehȳrde ic þæt Ēadweard · ānne slōge
swīðe mid his swurde, · swenges ne wyrnde,
þæt him æt fōtum feoll · fǣge cempa;
120þæs him his ðēoden · þanc gesǣde,
þām būrþēne, · þā hē byre hæfde.
Swā stemnetton · stīðhicgende
hyssas æt hilde; · hogodon georne
hwā þǣr mid orde · ǣrost mihte
125on fǣgean men · feorh gewinnan,
wigan mid wǣpnum; · wæl fēol on eorðan.
Stōdon stædefæste; · stihte hī Byrhtnōð,
bæd þæt hyssa gehwylc · hogode tō wīge
þe on Denon wolde · dōm gefeohtan.
130Wōd þā wīges heard, · wǣpen ūp āhōf,
bord tō gebeorge, · and wið þæs beornes stōp;
ēode swā anrǣd · eorl tō þām ceorle:
ǣgþer hyra ōðrum · yfeles hogode.
Sende ðā sē sǣrinc · sūþerne gār,
135þæt gewundod wearð · wigena hlāford;
hē scēaf þā mid ðām scylde, · þæt sē sceaft tobærst,
and þæt spere sprengde, · þæt hit sprang ongēan.
Gegremod wearð sē gūðrinc; · hē mid gāre stang
wlancne wīcing, · þe him þā wunde forgeaf.
140Frōd wæs sē fyrdrinc; · hē lēt his francan wadan
þurh ðæs hysses hals; · hand wīsode
þæt hē on þām fǣrsceaðan · feorh gerǣhte.
Ða hē ōþerne · ofstlīce scēat,
þæt sēo byrne tōbærst; · hē wæs on brēostum wund
145þurh ðā hringlocan, · him æt heortan stōd
ǣtterne ord. · Se ēorl wæs þē blīþra,
hlōh þā mōdi man, · sǣde Metode þanc
ðæs dægweorces · þe him Drihten forgeaf.
Forlēt þā drenga sum · daroð of handa,
150flēogan of folman, · þæt sē tō forð gewāt
þurh ðone æþelan · Æþelrēdes þegen.
Him be healfe stōd · hyse unweaxen,
cniht on gecampe, · se full cāflīce
brǣd of þām beorne · blōdigne gār,
155Wulfstānes bearn, · Wulfmǣr sē geonga,
forlēt forheardne · faran eft ongēan;
ord in gewōd, · þæt sē on eorþan læg
þe his þēoden ǣr · þearle gerǣhte.
Ēode þā gesyrwed · secg tō þām eorle;
160hē wolde þæs beornes · bēagas gefecgan,
rēaf and hringas · and gerēnod swurd.
Ðā Byrhtnōð brǣd · bill of scēaðe,
brād and brūneccg, · and on þā byrnan slōh:
tō raþe hine gelette · lidmanna sum,
165þā hē þæs eorles · earm āmyrde;
fēoll þā tō foldan · fealohilte swurd,
ne mihte hē gehealdan · heardne mēce,
wǣpnes wealdan. · Þā gȳt þæt word gecwæð
hār hilderinc, · hyssas bylde,
170bæd gangan forð · gōde gefēran;
ne mihte þā on fōtum leng · fæste gestandan;
hē tō heofenum wlāt:
'Ic geþancie þē, · ðēoda Waldend,
ealra þǣra wynna · þe ic on worulde gebād.
175Nū ic āh, milde metod, · mǣste þearfe
þæt þū mīnum gāste · gōdes geunne,
þæt mīn sāwul tō ðē · sīðian mōte
on þīn geweald, · Þeoden engla,
mid friþe ferian; · ic eom frymdi tō þē
180þæt hī helsceaðan · hynan ne mōton.'
Ðā hine hēowon · hǣðene scealcas
and bēgen þā beornas · þe him big stōdon,
Ælfnōð and Wulmǣr · bēgen lāgon,
ðā onemn hyra frēan · feorh gesealdon.
185Hī bugon þā fram beaduwe · þe þǣr bēon noldon.
Þǣr wurdon Oddan bearn · ǣrest on flēame,
Godrīc fram gūþe, · and þone gōdan forlēt
þe him mænigne oft · mēar gesealde;
hē gehlēop þone eoh · þe āhte his hlāford,
190on þām gerǣdum · þe hit riht ne wæs,
and his brōðru mid him, · bēgen ærndon,
Godrinc and Godwīg, · gūþe ne gȳmdon,
ac wendon fram þām wīge · and þone wudu sōhton,
flugon on þæt fæsten, · and hyra fēore burgon,
195and manna mā · þonne hit ǣnig mǣð wǣre,
gyf hī þā geearnunga · ealle gemundon,
þe hē him tō duguþe · gedōn hæfde.
Swā him Offa on dæg · ǣr āsǣde,
on þām mæþelstede, · þā hē gemōt hæfde,
200þæt þǣr mōdiglīce · manega sprǣcon,
þe eft æt þearfe · þolian noldon.
Ðā wearð āfeallen · þæs folces ealdor,
Æþelrēdes eorl; · ealle gesāwon
heorðgenēatas · þæt hyra heorra læg.
205Þā ðǣr wendon forð · wlance þegenas,
unearge men · efston georne:
hī woldon þā ealle · ōðer twēga,
līf forlǣtan · oððe leofne gewrecan.
Swā hī bylde forð · bearn Ælfrīces,
210wiga wintrum geong, · wordum mǣlde,
Ælfwine þā cwæð, · hē on ellen spræc:
'Gemunað þā mǣla, · þe wē oft æt meodo sprǣcon,
þonne wē on bence · bēot āhōfon,
hæleð on healle, · ymbe heard gewinn;
215nū mæg cunnian · hwā cēne sȳ.
Ic wylle mīne æþelo · eallum gecȳþan,
þæt ic wæs on Myrcon · miccles cynnes;
wæs mīn ealda fæder · Ealhelm hāten,
wīs ealdorman, · woruldgesǣlig.
220Ne sceolon mē on þǣre þēode · þegenas ætwītan
þæt ic of ðisse fyrde · fēran wille,
eard gesēcan, · nū mīn ealdor ligeð
forhēawan æt hilde; · mē is þæt hearma mǣst:
hē wæs ǣgðer mīn mǣg · and mīn hlāford.'
225Þā hē forð ēode, · fǣhðe gemunde,
þæt hē mid orde · ānne gerǣhte
flotan on þām folce, · þæt sē on foldan læg
forwegen mid his wǣpne. · Ongan þā winas manian,
frȳnd and gefēran, · þæt hī forð ēodon.
230Offa gemǣlde, · æscholt āscēoc:
'Hwæt þū, Ælfwine, · hafast ealle gemanode,
þegenas tō þearfe: · nū ūre þēoden līð,
eorl on eorðan, · ūs is eallum þearf
þæt ūre ǣghwylc · ōþerne bylde
235wigan tō wīge, · þā hwīle þe hē wǣpen mæge
habban and healdan, · heardne mēce,
gār and gōd swurd. · Ūs Godrīc hæfð,
earh Oddan bearn, · ealle beswicene:
wēnde þæs formoni man, · þā hē on mēare rād,
240on wlancan þām wicge, · þæt wǣre hit ūre hlāford;
for þan wearð hēr on felda · folc tōtwǣmed,
scyldburh tōbrocen: · ābrēoðe his angin,
þæt hē hēr swā manigne · man āflȳmde!'
Lēofsunu gemǣlde · and his linde āhōf,
245bord tō gebeorge, · hē þām beorne oncwæð:
'Ic þæt gehāte, · þæt ic heonon nelle
flēon fōtes trym, · ac wille furðor gān,
wrecan on gewinne · mīnne winedrihten.
Ne þurfon mē embe Stūrmere · stedefæste hælæð
250wordum ætwītan, · nū mīn wine gecranc,
þæt ic hlāfordlēas · hām sīðie,
wende fram wīge, · ac mē sceal wǣpen niman,
ord and īren.' · Hē ful yrre wōd,
feaht fæstlīce, · flēam hē forhogode.
255Dunnere þā cwæð, · daroð ācwehte,
unorne ceorl, · ofer eall clypode,
bæd þæt beorna gehwylc · Byrhtnōð wrǣce:
'Ne mæg nā wandian · sē þe wrecan þenceð
frēan on folce, · nē for feore murnan.'
260Þā hī forð ēodon, · feores hī ne rōhton;
ongunnon þā hīredmen · heardlīce feohtan,
grame gārberend, · and God bǣdon
þæt hī moston gewrecan · hyra winedrihten,
and on hyra fēondum · fyl gewyrcan.
265Him sē gȳsel ongan · geornlīce fylstan;
hē wæs on Norðhymbron · heardes cynnes,
Ecglāfes bearn, · him wæs Æscferð nama:
hē ne wandode nā · æt þām wīgplegan,
ac hē fȳsde forð · flān genehe;
270hwīlon hē on bord scēat, · hwīlon beorn tǣsde;
ǣfre embe stunde · hē sealde sume wunde,
þā hwīle ðe hē wǣpna · wealdan mōste.
Ðā gȳt on orde stōd · Ēadweard sē langa,
gearo and geornful; · gylpwordum spræc,
275þæt hē nolde flēogan · fōtmǣl landes,
ofer bæc būgan, · þā his betera læg:
hē bræc þone bordweall, · and wið þā beornas feaht,
oð þæt hē his sincgyfan · on þām sǣmannum
wurðlīce wrec, · ǣr hē on wæle lǣge.
280Swā dyde Æþerīc, · æþele gefēra,
fūs and forðgeorn, · feaht eornoste,
Sībyrhtes brōðor · and swīðe mænig ōþer
clufon cellod bord, · cēne hī weredon;
bærst bordes lǣrig, · and sēo byrne sang
285gryreleoða sum. · Þā æt gūðe slōh
Offa þone sǣlidan, · þæt hē on eorðan feoll,
and ðǣr Gaddes mǣg · grund gesōhte:
raðe wearð æt hilde · Offa forhēawen;
hē hæfde ðēah geforþod · þæt hē his frēan gehet,
290swā hē bēotode ǣr · wið his bēahgifan
þæt hī sceoldon bēgen · on burh rīdan,
hāle tō hāme, · oððe on here crincgan,
on wælstōwe · wundum sweltan;
hē læg ðegenlīce · ðēodne gehende.
295Ðā wearð borda gebræc; · brimmen wōdon,
gūðe gegremode; · gār oft þurhwōd
fǣges feorhhūs. · Forð þā ēode Wīstān,
Þurstānes sunu, · wið þās secgas feaht;
hē wæs on geþrange · hyra þrēora bana,
300ǣr him Wīgelīnes bearn · on þām wæle lǣge.
Þǣr wæs stīð gemōt; · stōdon fæste
wigan on gewinne, · wīgend cruncon,
wundum wērige; · wæl fēol on eorþan.
Oswold and Ealdwold · ealle hwīle,
305bēgen þā gebrōþru, · beornas trymedon,
hyra winemāgas · wordon bǣdon
þæt hī þǣr æt ðearfe · þolian sceoldon,
unwāclīce · wǣpna nēotan.
Byrhtwold maþelode, · bord hafenode,
310(sē wæs eald genēat), · æsc ācwehte;
hē ful baldlīce · beornas lǣrde:
'Hige sceal þē heardra, · heorte þē cēnre,
mōd sceal þē māre, · þē ūre mægen lȳtlað.
hēr līð ūre ealdor · eall forhēawen,
315gōd on grēote; · ā mæg gnornian
sē ðe nū fram þīs wīgplegan · wendan þenceð.
Ic eom frōd fēores; · fram ic ne wille,
ac ic mē be healfe · mīnum hlāforde
be swā lēofan men, · licgan þence.'
320Swā hī Æþelgāres bearn · ealle bylde,
Godrīc tō gūþe; · oft hē gār forlēt
wælspere windan · on þā wīcingas,
swā hē on þām folce · fyrmest ēode,
hēow and hȳnde, · oð þæt hē on hilde gecranc.
325Næs þæt nā sē Godrīc · þe ðā gūðe forbēah