The Battle of Maldon (Text)

Old English Reading 1

Appendix · Texts · The Battle of Maldon

📜 The Battle of Maldon

The Old English only, with no gloss or translation. Read in Old English Reading 1, Chapter 10. Download as a .txt file.

Source and licence Wikisource, Bright's Anglo-Saxon Reader (J. W. Bright, 1913), "The Battle of Maldon", all of the text on the page (325 lines). The dot marks the half-line break; the line numbers count the verse lines and agree with Bright's marks at lines 50, 100, 150, 200, 250, 300 and 320. The work and the 1913 edition are public domain in the US; Wikisource's own contributions to the transcription are generally CC BY-SA, which I did not check for this page.

The text

1[...] brocen wurde;

hēt þā hyssa hwæne · hors forlǣtan,

feorr āfȳsan, · and forð gangan,

hicgan tō handum, · and tō hige gōdum.

5Þā þæt Offan mǣg · ǣrest onfunde,

þæt sē eorl nolde · yrhðo geþolian:

hē lēt him þā of handon · lēofne flēogan

hafoc wið þæs holtes, · and tō þǣre hilde stōp:

be þām man mihte oncnāwan · þæt sē cniht nolde

10wācian æt þām wīge, · þā hē tō wǣpnum fēng.

Ēac him wolde Ēadrīc · his ealdre gelǣstan,

frēan tō gefeohte; · ongan þā forð beran

gār tō gūþe: · hē hæfde gōd geþanc,

þā hwīle þe hē mid handum · healdan mihte

15bord and brād swurd; · bēot hē gelǣste,

þā hē ætforan his frēan · feohtan sceolde.

Ðā þǣr Byrhtnōð ongan · beornas trymian,

rād and rǣdde, · rincum tǣhte

hū hī sceoldon standan · and þone stede healdan,

20and bæd þæt hyra randas · rihte hēoldon

fæste mid folman, · and ne forhtedon nā.

Þā hē hæfde þæt folc · fægere getrymmed,

hē lihte þā mid lēodon · þǣr him lēofost wæs,

þǣr hē his heorðwerod · holdost wiste.

25Þā stōd on stæðe, · stīðlīce clypode

wīcinga ār, · wordum mǣlde,

sē on bēot ābēad · brimlīþendra

ǣrende tō þām eorle, · þǣr hē on ōfre stōd:

'Me sendon tō þē · sǣmen snelle;

30hēton ðē secgan · þæt þū mōst sendan raðe

bēagas wið gebeorge; · and ēow betere is

þæt gē þisne gārrǣs · mid gafole forgyldon,

þonne wē swā hearde · hilde dǣlon.

Ne þurfe wē ūs spillan, · if gē spedaþ tō þām:

35wē willað wið þām golde · grið fæstnian.

Gyf þū þat gerǣdest, · þe hēr rīcost eart,

þæt þū þīne lēoda · lȳsan wille,

syllan sǣmannum · on hyra sylfra dōm

feoh wið frēode, · and niman frið æt ūs,

40wē willaþ mid þām sceattum · ūs tō scype gangan,

on flot fēran, · and ēow frīþes healdan.'

Byrhtnōð maþelode, · bord hafenode,

wand wācne æsc, · wordum mǣlde,

yrre and anrǣd · āgeaf him andsware:

45'Gehȳrst þū, sǣlida, · hwæt þis folc segeð?

hī willað ēow tō gafole · gāras syllan,

ǣttrynne ord · and ealde swurd,

þā heregeatu · þe ēow æt hilde ne dēah.

Brimmanna boda, · ābēod eft ongēan,

50sege þīnum lēodum · miccle lāþre spell,

þæt hēr stynt unforcuð · eorl mid his werode,

þe wile gealgean · ēþel þysne,

Æþelrēdes eard, · ealdres mīnes,

folc and foldan; · feallan sceolon

55hǣþene æt hilde. · Tō hēanlīc mē þinceð

þæt gē mid ūrum sceattum · tō scype gangon

unbefohtene, · nū gē þus feor hider

on ūrne eard · in becōmon.

Ne sceole gē swā sōfte · sinc gegangan;

60ūs sceal ord and ecg · ǣr geseman,

grim gūðplega, · ǣr wē gofol syllon.'

Hēt þā bord beran, · beornas gangan,

þæt hī on þām ēasteðe · ealle stōdon.

Ne mihte þǣr for wætere · werod tō þām ōðrum;

65þǣr cōm flōwende · flōd æfter ebban,

lucon lagustrēamas; · tō lang hit him þūhte,

hwænne hī tōgædere · gāras bēron.

Hī þǣr Pantan strēam · mid prasse bestōdon,

Ēastseaxena ord · and sē æschere;

70ne mihte hyra ǣnig · ōðrum derian,

būton hwā þurh flānes flyht · fyl genāme.

Sē flōd ūt gewāt; · þā flotan stōdon gearowe,

wīcinga fela, · wīges georne.

Hēt þā hæleða hlēo · healdan þā bricge

75wigan wīgheardne, · sē wæs hāten Wulfstān,

cāfne mid his cynne, · þæt wæs Cēolan sunu,

þe ðone forman man · mid his francan ofscēat

þe þǣr baldlīcost · on þā bricge stop.

Þǣr stōdon mid Wulfstāne · wigan unforhte,

80Ælfere and Maccus, · mōdige twēgen,

þā noldon æt þām forda · flēam gewyrcan,

ac hī fæstlīce · wið ðā fȳnd weredon,

þā hwīle þe hī wǣpna · wealdan mōston.

Þā hī þæt ongēaton · and georne gesāwon

85þæt hī þǣr bricgweardas · bitere fundon,

ongunnon lytegian þā · lāðe gystas,

bǣdon þæt hī ūpgang · āgan mōston,

ofer þone ford faran, · feþan lǣdan.

Ðā sē eorl ongan · for his ofermōde

90ālȳfan landes tō fela · lāþere ðēode.

Ongan ceallian þā · ofer cald wæter

Byrhtelmes bearn · (beornas gehlyston):

'Nū ēow is gerȳmed, · gāð ricene tō ūs,

guman tō gūþe; · God āna wāt

95hwā þǣre wælstōwe · wealdan mōte.'

Wōdon þā wælwulfas · (for wætere ne murnon),

wīcinga werod, · west ofer Pantan,

ofer scīr wæter · scyldas wǣgon,

lidmen tō lande · linde bǣron.

100Þǣr ongēan gramum · gearowe stōdon

Byrhtnōð mid beornum; · hē mid bordum hēt

wyrcan þone wīhagan, · and þæt werod healdan

fæste wið fēondum. · Þā wæs feohte nēh,

tīr æt getohte; · wæs sēo tīd cumen

105þæt þǣr fǣge men · feallan sceoldon.

Þǣr wearð hrēam āhafen, · hremmas wundon,

earn ǣses georn; · wæs on eorþan cyrm.

Hī lēton þā of folman · fēolhearde speru,

gegrundene · gāras flēogan;

110bogan wǣron bysige, · bord ord onfēng.

biter wæs sē beadurǣs, · beornas fēollon

on gehwæðere hand, · hyssas lāgon.

Wund wearð Wulfmǣr, · wælræste gecēas,

Byrhtnōðes mǣg; · hē mid billum wearð,

115his swuster sunu, · swīðe forhēawen.

Þǣr wearð wīcingum · wiþerlean āgyfen:

gehȳrde ic þæt Ēadweard · ānne slōge

swīðe mid his swurde, · swenges ne wyrnde,

þæt him æt fōtum feoll · fǣge cempa;

120þæs him his ðēoden · þanc gesǣde,

þām būrþēne, · þā hē byre hæfde.

Swā stemnetton · stīðhicgende

hyssas æt hilde; · hogodon georne

hwā þǣr mid orde · ǣrost mihte

125on fǣgean men · feorh gewinnan,

wigan mid wǣpnum; · wæl fēol on eorðan.

Stōdon stædefæste; · stihte hī Byrhtnōð,

bæd þæt hyssa gehwylc · hogode tō wīge

þe on Denon wolde · dōm gefeohtan.

130Wōd þā wīges heard, · wǣpen ūp āhōf,

bord tō gebeorge, · and wið þæs beornes stōp;

ēode swā anrǣd · eorl tō þām ceorle:

ǣgþer hyra ōðrum · yfeles hogode.

Sende ðā sē sǣrinc · sūþerne gār,

135þæt gewundod wearð · wigena hlāford;

hē scēaf þā mid ðām scylde, · þæt sē sceaft tobærst,

and þæt spere sprengde, · þæt hit sprang ongēan.

Gegremod wearð sē gūðrinc; · hē mid gāre stang

wlancne wīcing, · þe him þā wunde forgeaf.

140Frōd wæs sē fyrdrinc; · hē lēt his francan wadan

þurh ðæs hysses hals; · hand wīsode

þæt hē on þām fǣrsceaðan · feorh gerǣhte.

Ða hē ōþerne · ofstlīce scēat,

þæt sēo byrne tōbærst; · hē wæs on brēostum wund

145þurh ðā hringlocan, · him æt heortan stōd

ǣtterne ord. · Se ēorl wæs þē blīþra,

hlōh þā mōdi man, · sǣde Metode þanc

ðæs dægweorces · þe him Drihten forgeaf.

Forlēt þā drenga sum · daroð of handa,

150flēogan of folman, · þæt sē tō forð gewāt

þurh ðone æþelan · Æþelrēdes þegen.

Him be healfe stōd · hyse unweaxen,

cniht on gecampe, · se full cāflīce

brǣd of þām beorne · blōdigne gār,

155Wulfstānes bearn, · Wulfmǣr sē geonga,

forlēt forheardne · faran eft ongēan;

ord in gewōd, · þæt sē on eorþan læg

þe his þēoden ǣr · þearle gerǣhte.

Ēode þā gesyrwed · secg tō þām eorle;

160hē wolde þæs beornes · bēagas gefecgan,

rēaf and hringas · and gerēnod swurd.

Ðā Byrhtnōð brǣd · bill of scēaðe,

brād and brūneccg, · and on þā byrnan slōh:

tō raþe hine gelette · lidmanna sum,

165þā hē þæs eorles · earm āmyrde;

fēoll þā tō foldan · fealohilte swurd,

ne mihte hē gehealdan · heardne mēce,

wǣpnes wealdan. · Þā gȳt þæt word gecwæð

hār hilderinc, · hyssas bylde,

170bæd gangan forð · gōde gefēran;

ne mihte þā on fōtum leng · fæste gestandan;

hē tō heofenum wlāt:

'Ic geþancie þē, · ðēoda Waldend,

ealra þǣra wynna · þe ic on worulde gebād.

175Nū ic āh, milde metod, · mǣste þearfe

þæt þū mīnum gāste · gōdes geunne,

þæt mīn sāwul tō ðē · sīðian mōte

on þīn geweald, · Þeoden engla,

mid friþe ferian; · ic eom frymdi tō þē

180þæt hī helsceaðan · hynan ne mōton.'

Ðā hine hēowon · hǣðene scealcas

and bēgen þā beornas · þe him big stōdon,

Ælfnōð and Wulmǣr · bēgen lāgon,

ðā onemn hyra frēan · feorh gesealdon.

185Hī bugon þā fram beaduwe · þe þǣr bēon noldon.

Þǣr wurdon Oddan bearn · ǣrest on flēame,

Godrīc fram gūþe, · and þone gōdan forlēt

þe him mænigne oft · mēar gesealde;

hē gehlēop þone eoh · þe āhte his hlāford,

190on þām gerǣdum · þe hit riht ne wæs,

and his brōðru mid him, · bēgen ærndon,

Godrinc and Godwīg, · gūþe ne gȳmdon,

ac wendon fram þām wīge · and þone wudu sōhton,

flugon on þæt fæsten, · and hyra fēore burgon,

195and manna mā · þonne hit ǣnig mǣð wǣre,

gyf hī þā geearnunga · ealle gemundon,

þe hē him tō duguþe · gedōn hæfde.

Swā him Offa on dæg · ǣr āsǣde,

on þām mæþelstede, · þā hē gemōt hæfde,

200þæt þǣr mōdiglīce · manega sprǣcon,

þe eft æt þearfe · þolian noldon.

Ðā wearð āfeallen · þæs folces ealdor,

Æþelrēdes eorl; · ealle gesāwon

heorðgenēatas · þæt hyra heorra læg.

205Þā ðǣr wendon forð · wlance þegenas,

unearge men · efston georne:

hī woldon þā ealle · ōðer twēga,

līf forlǣtan · oððe leofne gewrecan.

Swā hī bylde forð · bearn Ælfrīces,

210wiga wintrum geong, · wordum mǣlde,

Ælfwine þā cwæð, · hē on ellen spræc:

'Gemunað þā mǣla, · þe wē oft æt meodo sprǣcon,

þonne wē on bence · bēot āhōfon,

hæleð on healle, · ymbe heard gewinn;

215nū mæg cunnian · hwā cēne sȳ.

Ic wylle mīne æþelo · eallum gecȳþan,

þæt ic wæs on Myrcon · miccles cynnes;

wæs mīn ealda fæder · Ealhelm hāten,

wīs ealdorman, · woruldgesǣlig.

220Ne sceolon mē on þǣre þēode · þegenas ætwītan

þæt ic of ðisse fyrde · fēran wille,

eard gesēcan, · nū mīn ealdor ligeð

forhēawan æt hilde; · mē is þæt hearma mǣst:

hē wæs ǣgðer mīn mǣg · and mīn hlāford.'

225Þā hē forð ēode, · fǣhðe gemunde,

þæt hē mid orde · ānne gerǣhte

flotan on þām folce, · þæt sē on foldan læg

forwegen mid his wǣpne. · Ongan þā winas manian,

frȳnd and gefēran, · þæt hī forð ēodon.

230Offa gemǣlde, · æscholt āscēoc:

'Hwæt þū, Ælfwine, · hafast ealle gemanode,

þegenas tō þearfe: · nū ūre þēoden līð,

eorl on eorðan, · ūs is eallum þearf

þæt ūre ǣghwylc · ōþerne bylde

235wigan tō wīge, · þā hwīle þe hē wǣpen mæge

habban and healdan, · heardne mēce,

gār and gōd swurd. · Ūs Godrīc hæfð,

earh Oddan bearn, · ealle beswicene:

wēnde þæs formoni man, · þā hē on mēare rād,

240on wlancan þām wicge, · þæt wǣre hit ūre hlāford;

for þan wearð hēr on felda · folc tōtwǣmed,

scyldburh tōbrocen: · ābrēoðe his angin,

þæt hē hēr swā manigne · man āflȳmde!'

Lēofsunu gemǣlde · and his linde āhōf,

245bord tō gebeorge, · hē þām beorne oncwæð:

'Ic þæt gehāte, · þæt ic heonon nelle

flēon fōtes trym, · ac wille furðor gān,

wrecan on gewinne · mīnne winedrihten.

Ne þurfon mē embe Stūrmere · stedefæste hælæð

250wordum ætwītan, · nū mīn wine gecranc,

þæt ic hlāfordlēas · hām sīðie,

wende fram wīge, · ac mē sceal wǣpen niman,

ord and īren.' · Hē ful yrre wōd,

feaht fæstlīce, · flēam hē forhogode.

255Dunnere þā cwæð, · daroð ācwehte,

unorne ceorl, · ofer eall clypode,

bæd þæt beorna gehwylc · Byrhtnōð wrǣce:

'Ne mæg nā wandian · sē þe wrecan þenceð

frēan on folce, · nē for feore murnan.'

260Þā hī forð ēodon, · feores hī ne rōhton;

ongunnon þā hīredmen · heardlīce feohtan,

grame gārberend, · and God bǣdon

þæt hī moston gewrecan · hyra winedrihten,

and on hyra fēondum · fyl gewyrcan.

265Him sē gȳsel ongan · geornlīce fylstan;

hē wæs on Norðhymbron · heardes cynnes,

Ecglāfes bearn, · him wæs Æscferð nama:

hē ne wandode nā · æt þām wīgplegan,

ac hē fȳsde forð · flān genehe;

270hwīlon hē on bord scēat, · hwīlon beorn tǣsde;

ǣfre embe stunde · hē sealde sume wunde,

þā hwīle ðe hē wǣpna · wealdan mōste.

Ðā gȳt on orde stōd · Ēadweard sē langa,

gearo and geornful; · gylpwordum spræc,

275þæt hē nolde flēogan · fōtmǣl landes,

ofer bæc būgan, · þā his betera læg:

hē bræc þone bordweall, · and wið þā beornas feaht,

oð þæt hē his sincgyfan · on þām sǣmannum

wurðlīce wrec, · ǣr hē on wæle lǣge.

280Swā dyde Æþerīc, · æþele gefēra,

fūs and forðgeorn, · feaht eornoste,

Sībyrhtes brōðor · and swīðe mænig ōþer

clufon cellod bord, · cēne hī weredon;

bærst bordes lǣrig, · and sēo byrne sang

285gryreleoða sum. · Þā æt gūðe slōh

Offa þone sǣlidan, · þæt hē on eorðan feoll,

and ðǣr Gaddes mǣg · grund gesōhte:

raðe wearð æt hilde · Offa forhēawen;

hē hæfde ðēah geforþod · þæt hē his frēan gehet,

290swā hē bēotode ǣr · wið his bēahgifan

þæt hī sceoldon bēgen · on burh rīdan,

hāle tō hāme, · oððe on here crincgan,

on wælstōwe · wundum sweltan;

hē læg ðegenlīce · ðēodne gehende.

295Ðā wearð borda gebræc; · brimmen wōdon,

gūðe gegremode; · gār oft þurhwōd

fǣges feorhhūs. · Forð þā ēode Wīstān,

Þurstānes sunu, · wið þās secgas feaht;

hē wæs on geþrange · hyra þrēora bana,

300ǣr him Wīgelīnes bearn · on þām wæle lǣge.

Þǣr wæs stīð gemōt; · stōdon fæste

wigan on gewinne, · wīgend cruncon,

wundum wērige; · wæl fēol on eorþan.

Oswold and Ealdwold · ealle hwīle,

305bēgen þā gebrōþru, · beornas trymedon,

hyra winemāgas · wordon bǣdon

þæt hī þǣr æt ðearfe · þolian sceoldon,

unwāclīce · wǣpna nēotan.

Byrhtwold maþelode, · bord hafenode,

310(sē wæs eald genēat), · æsc ācwehte;

hē ful baldlīce · beornas lǣrde:

'Hige sceal þē heardra, · heorte þē cēnre,

mōd sceal þē māre, · þē ūre mægen lȳtlað.

hēr līð ūre ealdor · eall forhēawen,

315gōd on grēote; · ā mæg gnornian

sē ðe nū fram þīs wīgplegan · wendan þenceð.

Ic eom frōd fēores; · fram ic ne wille,

ac ic mē be healfe · mīnum hlāforde

be swā lēofan men, · licgan þence.'

320Swā hī Æþelgāres bearn · ealle bylde,

Godrīc tō gūþe; · oft hē gār forlēt

wælspere windan · on þā wīcingas,

swā hē on þām folce · fyrmest ēode,

hēow and hȳnde, · oð þæt hē on hilde gecranc.

325Næs þæt nā sē Godrīc · þe ðā gūðe forbēah

Note The poem is incomplete: the first line is a fragment ([...] brocen wurde), and the manuscript was destroyed in a fire in 1731 (Bright's note). I removed Bright's variant footnotes. Old English Reading 1, Chapter 10 reads lines 309 to 319.